Miłość aż po drugi policzek

W Ewangelii według św. Mateusza zostało napisane: Słyszeliście, że powiedziano: „Oko za oko i ząb za ząb!” A Ja wam powiadam: Nie stawiajcie oporu złemu: lecz jeśli cię kto uderzy w prawy policzek, nadstaw mu i drugi! (Mt 5,38−39). Jak czynił to sam Jezus? Jak nadstawiał policzek? Jak Nauczyciel z Nazaretu emanował miłością wobec różnych osób? Ks. dr Marek Dziewiecki w książce Psycholog w konfesjonale udzielił na to pytanie znamienną odpowiedź: Jezus komunikuje miłość w sposób mądry, czyli zróżnicowany, bo dostosowany do postawy danego człowieka. To właśnie dlatego ludzi szlachetnych wspierał, błądzących upominał, a przed krzywdzicielami się bronił.[1] Jednocześnie ksiądz dodał rzecz niezwykle istotną, że obrona przed krzywdzicielem jest ważnym przejawem miłości, gdyż wtedy nie tworzę nieprzyjacielowi komfortu błądzenia i nie pozwalam, by miał jeszcze więcej ofiar na sumieniu.[2] Innymi słowy nadstawianie drugiego policzka to nie bierna postawa, by „dać się bić” na wzór bycia „workiem treningowym” dla agresorów. Oznaczałoby to bowiem formę tolerowania zła czy też niezdolność do skutecznej obrony. Obrazowe określenie o nadstawieniu drugiego policzka, to natomiast informacja jak reagować na zło. Nadstawić drugi policzek to znaleźć lepsze rozwiązanie niż odwet i czynić więcej niż wymaga prawo zwyczajowe[3]. Bowiem w prawie zwyczajowym Żydów czasów Chrystusa brakowało Bożego stosunku wobec nieprzyjaciół i pozostających poza społecznością izraelską. Prawo zwyczajowe nie wymagało od Żydów miłości do nieprzyjaciół.[4] Tak więc kiedy Jezus mówił o nadstawianiu drugiego policzka wskazywał drogę jeszcze doskonalszą (por. 1 Kor 12,31n) niż ludzkie prawo zwyczajowe. Wskazywał miłość Chrystusową względem każdego człowieka: bliskiego, przyjaciela, jak i obcego czy nieprzyjaciela. Ks. M. Dziewiecki, jako psycholog i duchowny jest zdania, że pierwszą formą miłości do nieprzyjaciół jest (…) obrona przed nimi. Kochać krzywdzicieli to bronić się przed nimi, by nie stali się jeszcze większymi krzywdzicielami (…).[5] Czynienie dobra, czyli mądre okazywanie miłości, to najmocniejsza i najbardziej skuteczna forma przezwyciężania zła. Lepsza niż samo bezpośrednie zwalczanie zła, bo to wiąże się najczęściej z agresją i walką.[6] Do obrazowej postawy nadstawiania policzka potrzebna jest więc odwaga miłości Chrystusowej: Tylko ten [bowiem], kto kocha, nie boi się rzeczywistości ani Bożej prawdy o rzeczywistości.[7] Miłując zaś nie boi się Boga ani nie czuje ciężaru prawa. Potwierdza to świecki teolog, twórca filozoteizmu (chrześcijańskiej wiary rozumnej) – Paweł Porębski, który wskazał gdzie tkwi błąd w postawie obrazowania Boga i niedojrzałej miłości:  

(…) skoro Bóg jest samą Miłością, to jak można bać się Boga. Jest to niedorzeczne. Niestety do dzisiaj spotyka się przekaz Boga surowego, karzącego, który tylko czeka aby dopaść człowieka i wymierzyć mu sprawiedliwość. Kościół chętnie korzysta z instrumentów prawnych, nakazów i zakazów. Perspektywa mąk piekielnych odstrasza ludzi. Objawienia prywatne są niejednokrotnie pełne groźnego przekazu, orędzia.[8] Św. Paweł Apostoł, który dobitnie doświadczył osobistego miłosierdzia Boga-Ojca, już 2000 lat temu ukazał Jego arcy-obraz w hymnie o miłości: Miłość cierpliwa jest, łaskawa jest. Miłość nie zazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą; nie dopuszcza się bezwstydu, nie szuka swego, nie unosi się gniewem, nie pamięta złego; nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą. Wszystko znosi, wszystkiemu wierzy, we wszystkim pokłada nadzieję, wszystko przetrzyma. Miłość nigdy nie ustaje (…) (1 Kor 13,4−8).

---

[1] Ks. M. Dziewiecki, Jacek Dziedzina, Psycholog w konfesjonale, Wyd. M, Kraków 2012, s. 81.

[2] Tamże.

[3] Zob. ks. M. Dziewiecki, Jacek Dziedzina, Psycholog w konfesjonale, s. 80.

[4] Tamże.

[5] Tamże.

[6] J.w., s. 81.

[7] J.w., s. 116.

[8] P. Porębski, Puszka Pandory 6, strach [w:] www.wiara-rozumna.blog.onet.pl - dnia 20.11.2012.

Dojrzewanie Piotra

Wyrzuty, jakie Piotr wypowiedział do Jezusa na wieść o Jego męce i śmierci: Panie, niech Cię Bóg broni! Nie przyjdzie to nigdy na Ciebie (Mt 16,22) świadczą, że po pierwsze uczeń myślał po ludzku, a po drugie… sam bał się śmierci. Ten drugi wniosek nasunął mi się po zachowaniu Piotra w Getsemani, kiedy podczas aresztowania Jego Mistrza apostoł wyciągnął miecz i w afekcie (ze strachu) odciął ucho Malchosowi (słudze najwyższego kapłana). Na marginesie powstaje jeszcze pytanie, dlaczego akurat odciął mu ucho? Można dywagować tworząc hipotezy typu:

- chciał odstraszyć Malchosa i innych,

- Piotrowi brakowało umiejętności posługiwania się bronią,

- apostoł słabo widział przez mrok nocny,

- był pod wpływem wina,

- brakowało mu koordynacji ruchów z powodu przerwanego snu,

- był zdenerwowany poniżającą formą pojmania Jezusa (wyszliście z mieczami i kijami, jak na zbójcę – Mk 14,48; Łk 22,52),

- zachowywał się chaotycznie pod wpływem strachu,

- okazał skrywaną wewnętrznie słabość i agresję.

Proponowane wersje zachowania Piotra wydają się jednak raczej zbędne. Piotr po prostu, tak jak umiał, po ludzku, impulsywnie stanął w obronie Mistrza. Forma pomocy okazała się jednak niewłaściwa z punktu widzenia miłości chrześcijańskiej. Jezus zareagował pokojowo i stanowczo: Schowaj miecz do pochwy (J 18,11), bo wszyscy, którzy za miecz chwytają, od miecza giną (Mt 26,52), i uzdrowił poszkodowanego „nieprzyjaciela”. W tamtej chwili, w obliczu zagrożenia, strachu i braku możliwości odwetu, uczniowie Jezusa uciekli zostawiając Nauczyciela z Nazaretu samego z aresztującymi Go.

Podczas modlitwy Piotra (po Zmartwychwstaniu Chrystusa), który „usłyszał” w swoim sercu słowa Mistrza: Zaprawdę, zaprawdę, powiadam ci: Gdy byłeś młodszy, opasywałeś się sam i chodziłeś, gdzie chciałeś. Ale gdy się zestarzejesz, wyciągniesz ręce swoje, a inny cię opasze i poprowadzi, dokąd nie chcesz» (J 21,18), autor Ewangelii (która powstała już po śmierci pierwszego apostoła) dodał dodatkowy komentarz, jakoby Chrystus powiedział [to], aby zaznaczyć, jaką śmiercią [Piotr] uwielbi Boga (J 21,19). Skłonna jestem zaproponować hipotezę, iż to sam Piotr dojrzał w swym sercu do decyzji całkowitego pójścia za Chrystusem („usłyszawszy” na modlitwie słowa Pana: Paś baranki moje! – J 21,15; Paś owce moje! – J 21,16.17; Pójdź za Mną! – J 21,19). Tym samym wyraził wewnętrzną gotowość, by oddać (stracić) życie z miłości dla Chrystusa.

 Bywają takie sytuacje czy momenty w życiu, w których człowiek może poczuć dojmujący ból, bezsilność i totalne osamotnienie. Ale i w takich, najbardziej dramatycznych okolicznościach jest zawsze Ktoś, kto nigdy nie opuszcza duszy ludzkiej i jest wciąż obecny. To Chrystus Zmartwychwstały.  

Granice ludzkiej wytrzymałości (wybór)

1.     Zmarzluch

Naukowcy obliczyli, że śmierć ciała przychodzi, gdy je schłodzimy do 24 stopni Celsjusza. Jako osoba szczupła jestem szczególnie wyczulona na temperaturę otoczenia. Nie przepadam za uczuciem zimna. Kiedy jest więc chłodno, szukam ciepłego miejsca lub ubrania. Nie należę do tych, którzy dla zabawy lub sportu kąpią się zimą w morzu (tzw. „morsy”). Pomimo preferowania miesięcy słonecznych wiosennych i letnich, widok deszczu czy płatków śniegu sprawia mi radość, ze względu na niezwykłość obserwowanego zjawiska.

2.     Przeciążony

Największe zanotowane pionowe przeciążenie (kiedy siła bezwładności zwiększa ciężar ciała), jakie wytrzymał człowiek, to 31,25 g. Dokonał tego lekarz NASA − R. Flanagan Grey zanurzony w specjalnym pojemniku z wodą.

Stan przeciążenia spotykam w ruszającej lub zatrzymującej się windzie oraz przy hamującym samochodzie. Na karuzeli w wesołym miasteczku niestety nie pojadę ze względu na chorobę lokomocyjną. Na szczęście w pewnych sytuacjach pomagają głębokie oddechy, które usprawniają krążenie krwi i zapobiegają utracie przytomności.

3.     Alpinista

Gdybyśmy nagle zostali przetransportowani na wysokość Mount Everestu, czyli 8848 metrów n.p.m., prawdopodobnie już po 2 minutach byśmy nie żyli. Im człowiek wyżej się znajduje, tym zmniejsza się koncentracja tlenu. Hemoglobina – białko (transportujące tlen z płuc do komórek) nie może przyłączyć go do siebie w adekwatnej, wystarczającej ilości. Pojawia się więc zagrożenie niedotlenienia, na które najbardziej wyczulony jest ludzki mózg. Pierwszymi objawami niedotlenienia są bóle i zawroty głowy. Przy długotrwałym przebywaniu na wysokości powyżej 5 tys. metrów dodatkowym niebezpieczeństwem u człowieka jest zmniejszenie jego masy mięśniowej oraz ryzyko gromadzenia płynu w płucach i mózgu.

Nawet niewielkie wzniesienie może przerażać, gdy ktoś ma lęk wysokości. Przez analogię, w codziennym życiu, niejednokrotnie, łatwiej wejść na szczyt, lecz o wiele trudniej z niego zejść. Nie obce jest dla mnie obserwowanie, jak trudno niekiedy zejść ze sceny przebrzmiałemu artyście (i przejść na emeryturę), tym bardziej, że przeminęły już lata jego świetności.

Nie wszystko poukładane

W genealogii Jezusa, umieszczonej przez ewangelistę Mateusza, zostały wymienione imiona 4 kobiet (oprócz Maryi): Tamar, Rachab, Rut i Betszeby. Można zadać pytanie: jakie to były kobiety i co mają one wspólnego z Matką Jezusa? Po pierwsze ich związki z partnerami życiowymi są w pewnym sensie nieregularne i choć przez innych postrzegane mogą być jako gorszące, są naznaczone Bożym błogosławieństwem. Po drugie zaś, każda z tych kobiet z własnej woli okazała inicjatywę realizacji Bożego planu i dlatego przez potomnych wspominana była jako narzędzie Bożej opatrzności. Tamar przejęła inicjatywę w jej poniekąd gorszącym związku z Judą. Rachab była niekiedy uważana na nierządnicę, ale to z jej inicjatywy stało się możliwe wejście Izraela do Ziemi Obiecanej. Również związek Moabitki Rut z Boazem miał posmak zgorszenia, niemniej jednaka bez inicjatywy Rut dynastia Dawidowa mogła w ogóle nie zaistnieć. Salomon mógł zasiąść na tronie dzięki interwencji żony Uriasza, którą wcześniej w podstępny sposób związał ze sobą Dawid. Bóg w historii zbawienia posłużył się tymi kobietami do realizacji swoich planów, pomimo zgorszenia, jakie stanowiły lub mogły stanowić ich związki z mężczyznami. W tym świetle każe Mateusz spojrzeć swym adresatom na Maryję, której brzemienny stan, zanim jeszcze zamieszkała z Józefem, również mógł być postrzegany jako gorszący, choćby przez samego Józefa.[1] 

Kto więc ma za sobą nie najlepszą przeszłość, może w tym momencie wyciągnąć dla siebie wniosek, że i w tym wypadku, Bóg ma swoje plany. Mało tego: te plany mogą być wielkie, decydujące, niezwykle istotne. Skoro zatem tak jest, czy warto zatrzymywać się na dłużej na własnych upadkach? Pamięć o nich może być przydatna, by nie popełnić drugi raz tego samego błędu. Bezsensowne wydaje się jednak „wieczne” rozdrapywanie win czy samobiczowanie. Dodatkową sprawą jest też nie tylko nie patrzenie wstecz, ale i nie powtarzanie grzechów. Jezus przestrzegał o tym w słowach: Ktokolwiek przykłada rękę do pługa, a wstecz się ogląda, nie nadaje się do królestwa Bożego (Łk 9,62). Błędy życia powinny raczej umacniać, niż łamać. Płacz winien być raczej oczyszczającym (jako żal doskonały), niż zatapiającym kogoś, kto poddaje się własnej depresji z powodu ludzkiej słabości. Skoro zatem nie można zmienić przeszłości i skoro popełnianie błędów jest niemal nieuniknione, ważny staje się dynamizm chrześcijański i postawa stałego powstawania z upadków, o czym mówił Syn Człowieczy w słowach: Jeśli kto chce iść za Mną, niech się zaprze samego siebie niech weźmie swój krzyż i niech Mnie naśladuje (Łk 9,23).

---

[1] M. Rosik, Ziemia słowa. Biblijny przewodnik po Ziemi Świętej. Izrael – Jordania – Synaj, Wyd. TUM, Wrocław 2013, s. 153.