Łączna liczba wyświetleń

czwartek, 11 września 2014

Komnaty kontemplacji wg św. Teresy - cz.1.


Hiszpańska mniszka − karmelitanka i mistyczka − św. Teresa od Jezusa (św. Teresa z Avila; Teresa Wielka), żyjąca w pierwszej połowie XVI w., wraz ze św. Janem od Krzyża dokonała reformy zakonu karmelitańskiego, zakładając liczne fundacje i klasztory z pierwotną regułą swego zakonu (stąd nazwa karmelici bosi/karmelitanki bose). W przełomowym dziele, a jednocześnie duchowym testamencie, zatytułowanym Twierdza wewnętrzna (z 1577 r.) opisała drogę rozwoju duszy, która oddana kontemplacji dąży ku pełnemu zjednoczeniu z Chrystusem. W opisie święta posłużyła się metaforą siedmiu wewnętrznych komnat (analogicznie do siedmiu niebios) oraz bazowała na swych duchowych doświadczeniach.
Oto pokrótce streszczenie elementów poszczególnych etapów, jakie wyróżniła św. Teresa w kolejnych mieszkaniach, symbolizujących modlitewny wzrost duchowy:

Mieszkanie I
W komnacie pierwszej dusza charakteryzuje się znoszeniem w pokorze siebie samej w świetle Boga, którego poznaje.

Mieszkanie II
W komnacie drugiej dusza wytrwale dąży od pełnego wypełniania Woli Bożej, pomimo pokus i rozproszeń.
Św. Teresa wskazuje, że wszelkie przeszkody mogą obrócić się na korzyść człowieka, jeśli nie będzie on skupiał uwagi na sobie i przyjemnościach, lecz na miłosierdziu Bożym, które obejmuje ludzką grzeszność.

Mieszkanie III
W komnacie trzeciej dusza odczuwa bojaźń Bożą. Doznaje oschłości na modlitwie, ale znosi je dla większej pokory. Zna swą niegodność łask wyższych, na które nie zasłużyła uczynkami. Jednocześnie zdaje sobie sprawę, że dobro, które czyni, czynić powinna. Uczynki zatem nie mogą stanowić powód do pychy. Pokora w stosunku do uczynków prowadzi do dziękczynienia. W wyrzeczeniu się siebie (wynikającym z pokory) Wola Boża staje się wolą duszy ludzkiej.
Św. Teresa zaleca, by nie odmierzać drogi do Chrystusa centymetrem i by być odważnym w biegu określanym przez nią jako święta codzienność.
Posłuszeństwo przewodnikowi duchowemu może pomóc we wzroście duchowym.

poniedziałek, 8 września 2014

Sen


Bywają różne sny i różne powody snów. Ktoś śpi w nocy, by zregenerować organizm i nabrać sił na nowy dzień pracy. Ktoś inny zamiast spać w nocy, ma dyżur i czuwa, by innym dobrze się spało. Albo też nie śpi, bo podróżuje, coś przygotowuje, dokańcza, bo akurat tak się ułożyło. Jeszcze inny zarywa noc, bo idzie na wesele lub inną zabawę czy przyjęcie. Potem odsypia w dzień albo dopiero w następną noc.
Ten kto miłuje, może spać niespokojnie w sytuacji, jeśli obarczony jest odpowiedzialnością za innych i pragnie ich zdrowia i bezpieczeństwa.
Ten kto żyje miłością, może zasnąć w nocy głębokim snem spełnienia.  
Nienaturalne wybudzenie się ze snu (np. z powodu dzwonka budzika) często skutkuje niemożnością ponownego zaśnięcia lub też przechodzi w sen lekki, w którym pojawiają się tzw. obrazy senne.
W Biblii sen kojarzono ze śmiercią, a także ze sferą, w której, ze względu na rodzaj bezwładności i braku kontroli nad myślami, może do człowieka „przemówić” sam Bóg (por. Mt 1,20−21; Syr 34,6).
Wielu nadal się nad tym zastanawia, skąd podczas snu pojawiają się w ludzkim umyśle dane słowa, sytuacje, stany czy odczucia. Zwłaszcza jeśli w jakiś sposób korelują one z wydarzeniami na jawie.
Pojęcie snu kojarzone jest także z rodzajem zastoju, stagnacji. W tym wypadku jest to coś negatywnego, stąd w Piśmie świętym znajdują się słowa, aby zbudzić się z takiego snu, który obrazowo symbolizuje trwanie w grzechu. Sen stanu grzeszności jest porównywany do trwania w ciemności. Dlatego też występuje zachęta do przebudzenia, aby trwać w świetle Chrystusa: Zbudź się o śpiący, i powstań z martwych, a zajaśnieje ci Chrystus (Ef 5,14).
Są jeszcze i takie sytuacje, które zalecają świadome powstrzymanie się od snu np. przez przyjętą regułę zakonną. Jednocześnie, wzywając do wyższej, Chrystusowej miłości, nie zwalniają z kierowania się empatią i miłosierdziem, na co wskazuje poniższy tekst z Sentencji Ojców Pustyni:  

Kilku starców przyszło zobaczyć się z Abba Pojmenem. Rzekli do niego: „Powiedz nam, czy kiedy widzimy braci drzemiących podczas nabożeństwa, powinniśmy ich uszczypnąć, żeby się obudzili?”. Abba Pojmen odpowiedział: „Gdybym ja zobaczył śpiącego brata, ułożyłbym jego głowę na moich kolanach i pozwoliłbym mu spać dalej”.[1]

Ponad prawem ludzkim (w tym przykładzie reguły zakonnej nakazującej czuwanie i modlitwę) jest miłość bliźniego. Ten, kto miłuje, nawet jeśli nie wypełni zapisu ludzkiego, jest de facto najlepszym wykonawcą prawa. Dzieje się tak dlatego, że pierwszym i głównym powołaniem człowieka jest miłowanie Boga i bliźniego. Ponadto wszystkie reguły postępowania streszczają się w prawie miłości, o czym napisał św. Paweł: Nikomu nie bądźcie nic dłużni poza wzajemną miłością. Kto bowiem miłuje bliźniego, wypełnił Prawo. Albowiem przykazania: Nie cudzołóż, nie zabijaj, nie kradnij, nie pożądaj, i wszystkie inne - streszczają się w tym nakazie: Miłuj bliźniego swego jak siebie samego. Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Przeto miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa (Rz 13,8−10).

[1] Mądrość pustyni. Sentencje Ojców Pustyni, wybór i il. Y. Nomura, wstęp i epilog J. M. Nouwen, Wyd. Misjonarzy Klaretynów, Palabra, Warszawa 2003, s. 17.   

sobota, 6 września 2014

"Szaleństwo" Jezusa


Abba Antoni powiedział: „Nadchodzi czas, kiedy ludzie będą szaleni, a gdy zobaczą kogoś, kto nie będzie szalony tak jak oni, będą go atakować, mówiąc: „Jesteś szalony, gdyż nie jesteś taki jak my”.[1]

Nauka i działalność Jezusa z Nazaretu odbiegały od nauki i działalności rabbi obserwowanych wśród Żydów, którzy byli uważani lub sami siebie uznawali za uczonych w Piśmie i znawców Prawa. Popularność Syna Maryi wzrastała niesłychanie szybko, m.in. z tych kilku względów:
1.     Jezus był bardzo aktywnym nauczycielem. To on przychodził do uczniów i ich powoływał, a nie odwrotnie. Nie czekał na ich wizytę. Powoływał prostych rybaków i zwykłych grzeszników.
2.     Kiedy nauczał, podawał przykłady z życia wzięte, które trafiały do przeciętnych słuchaczy. Ów prosty język przekazu był nie tylko bliższy ludowi, ale i przekonujący.
3.     Jezus często wędrował od wioski do wioski. Jego działalność nie była nastawiona wyłącznie na oddanie innym z powodu powagi misji. Wydaje się, że można powiedzieć, iż cieszył się życiem, bo podziwiał m.in. krajobrazy swojego kraju, poznając tereny, które nawiedzał.
4.     Miał w sobie moc leczenia dusz. Uzdrawiał, a tym samym potwierdzał swe słowa znakami.
5.     Na początku wieść o Jezusie roznosiła się na zasadzie powtarzania słów i opowiadania zdarzeń (historii). Oczywiście ów przekaz był zdeterminowany punktem widzenia odbiorcy, jego intencją działania i zdolnościami różnego rodzaju. Czasem relacje były ubarwione, bo zasłyszane i przekazywane z ust do ust. O zniekształcenie nie było trudno, zwłaszcza w obliczu nieuniknionych plotek, obmów czy oszczerstw.
6.     Wielu widziało Jezusa na własne oczy, ale byli i tacy, którzy Go nie znali. Tłum często zbiegał się z ciekawości, aby Go usłyszeć i przyjrzeć się, czy będzie jakiś element niesamowitości. Żywiono nadzieję na ujrzenie jakiegoś znaku bądź cudu. Zwyczajność życia potęgowała ciekawość i poszukiwanie wrażeń. Sensacja pociągała i mnożyła liczbę ludzi zbiegających się na „wykład” Jezusa pod gołym niebem lub w jakimś pomieszczeniu. Nauka Nauczyciela z Nazaretu nie była zakazana, czy obwarowana biletami wstępu. Stąd wielu do Niego przybywało. Słuchacze mieli niekiedy trudności, by dostać się do Mistrza. Na Jego „audiencję” wchodzono nawet przez dach (Łk 5,19).
7.     Jezus nie chciał być marionetką ani czarodziejem spełniającym czyjeś zachcianki. Prawdopodobnie mówił właśnie o tym, skoro miał odwagę odmówić Herodowi, który domagał się magicznej sztuczki (por. Łk 23,8−12). Taka jednak postawa pociągała mocą i przyciągała do Niego poszukujących wyzwolenia z uciemiężenia władcy, najeźdźców (Rzymian) czy sprawujących nadzór religijny w narodzie.
8.     Postawa Jezusa nie wiązała się z żadnymi opłatami i datkami. On działał bezinteresownie, choć nie narzucał się z własną dobrocią. Pytał ludzi czego pragną, aby im uczynił. Niekiedy nie od razu szedł pomóc w dane miejsce. Jego czas wypełniała modlitwa, nauka, podróż, ale i proste czynności dnia codziennego (posiłek, sen, higiena). Nie nudził się. Prośby kierowane do Jezusa były częste, więc niekiedy mogły zazębiać się. Przykładem jest „spóźnione” przybycie do chorego Łazarza, choć proszono Jezusa o rychłe przybycie (J 11,1−44). Nie byłoby mądre sądzić, że czekał, aż Jego przyjaciel umrze, by go potem wskrzesić.
9.     Jezus pracował wśród ludzi niemal bez wytchnienia (często modlił się na osobności tylko w nocy). Za dobro lud odpłacał Mu wdzięcznością (chwalono Boga na modlitwie za Jezusa, zapraszano do domu na ucztę, pewna kobieta namaściła Jego głowę i stopy drogocennym olejkiem – J 12,1−11, prawdopodobnie ktoś podarował Mu jednoczęściową, wspaniałą suknię, którą założył na ostatnie Święto Paschy – por. J 19,23−25). Dary serca przyjmował bez krytyki.
10.                        Jezus nie czynił niczego na pokaz, choć znaki były wielkie. Wiedział jak się to skończy. Wiedział, że za miłość zostanie ukrzyżowany, uznany za bluźniercę, który śmiał nazwać się Synem Najwyższego. Jezus nie był bowiem naiwny. Wiedział jak się zakończy Jego życie. Krzyż był do przewidzenia od samego początku, gdy rozpoczynał swoją działalność. A jednak nie wystraszył się i podjął wyzwanie, które w sobie rozpoznał. Poszedł obraną drogą i pokazał, że ten rodzaj oddania jest najwyższym i najpiękniejszym darem umiłowania drugiego człowieka. Był „szalony”, ale tylko w miłości, która sięgnęła Krzyża.



[1] Mądrość pustyni. Sentencje Ojców Pustyni, wybór i il. Y. Nomura, wstęp i epilog J. M. Nouwen, Wyd. Misjonarzy Klaretynów, Palabra, Warszawa 2003, s. 15.

piątek, 5 września 2014

Rozczarowania



Wszystko przynosi rozczarowanie, jeśli brakuje zakotwiczenia w Bogu.

Uderza zderzenie z życiem zwyczajnym, gdzie nikt nie czeka na twój potencjał i energię do pracy, albo czeka tylko na to, by wycisnąć z ciebie wszystkie soki bez dbania o twoją godność, bezpieczne warunki pracy i godziwe wynagrodzenie.

Wszystko przynosi rozczarowanie, jeśli brakuje zakotwiczenia w Bogu.

Kiedy nie ma wsparcia najbliższych, życie dodatkowo może być gorzkie. Rodzice zbyt krytykujący swoje dzieci, które nie mają dobrej pracy
- albo wypominają im nieudacznictwo, że nie potrafią być cwaniakami wobec zastałej rzeczywistości,
- albo widzą w nich ptaki bez skrzydeł, nie dając im szansy na własny wysiłek i zaradność,
- albo wciąż pouczają i oceniają, że ich dzieci są głupie i bez ambicji.
I tylko mądre dzieci nie zrywają więzi z trudnymi rodzicami, ucząc się jak w takich momentach okazać dojrzalszą i wyższą miłość, jak żyć stawiając sobie kolejne cele do osiągnięcia. Dlaczego takie relacje dzieją się tam, gdzie wydawałoby się, że wszystko powinno być poukładane − w rodzinie? Wynika z tego, że niestety więź krwi wymaga pielęgnowania, by nie przestała odzwierciedlać prawdziwej życzliwości najbliższych. A zatem im bardziej rodzice zadają dzieciom cierpienie, tym bardziej dojrzalsze muszą być ich latorośle, jeśli chcą okazać im szacunek. Oczywiście są różne rodziny i może być odwrotnie. To dzieci mogą wymagać szczególnego podejścia ze strony rodziców ze względu na swoją krzywdzącą postawę czy niegodne zachowanie.

Wszystko przynosi rozczarowanie, jeśli brakuje zakotwiczenia w Bogu.

Rozczarowuje choćby człowiek, który okazuje się nie być takim ideałem, jak na początku. Bo najpierw zachwycał mając to, czego mnie brakuje lub, odwrotnie: zauroczył mnie właśnie tym, co i ja mam, co jest mi bliskie i z czym się identyfikuję (więc podoba mi się w nim to, że jest podobny). Może być też wartościowy ktoś, kto pociągnie mnie w górę, by być kimś lepszym, niż się jest obecnie. Rozczarowuje natomiast człowiek z maską, który ją zdjął przy trudniejszej sytuacji i się nie sprawdził. Wcześniej czy później każde kłamstwo wychodzi, skorupa obłudy opada, makijaż rozpływa się, a twarz może wykrzywić się od gniewu, złości czy grzechu. Oczywiście człowiek może też zmienić się ze zmartwienia, bólu, paraliżu, choroby czy z powodu upływu lat, ale to inna sytuacja. Jak się na to przygotować? Nie uważać nikogo za ideał. Nie zaskakuje tylko Barbie, która jest wciąż taka sama i… plastikowa.

Wszystko przynosi rozczarowanie, jeśli brakuje zakotwiczenia w Bogu. 

Wszystko może zawieść, nawet człowiek sam siebie, kiedy stanie przed próbą i zlęknie się, a poddany obawom wpadnie w ślepą uliczkę niespokojnych myśli. I gdyby stracił kontrolę nad sobą, mógłby nie być zdolny do obiektywnej i zdystansowanej oceny sytuacji. A wtedy…
Pytań jest tak wiele… Często nie ma na nie odpowiedzi i stoi się jakby przed „czarną dziurą”, z dylematem: jak się zachować i jak żyć?

Wszystko przynosi rozczarowanie, jeśli brakuje zakotwiczenia w Bogu.

czwartek, 4 września 2014

Rozpoznanie prawa Bożego

Kiedy powstają problemy i zaburza się spokój wspólnoty, pojawia się potrzeba ustanowienia reguł wzajemnego funkcjonowania. Podobnie, przez analogię, artysta nadaje martwej masie odpowiedni kształt, formę i zadanie.
W prawie dochodzi do konstruowania przepisów, których celem jest względny spokój społeczeństwa, sprawiedliwość oraz kontrola nad problemami i przewidywanymi zagrożeniami. Nie da się jednak ująć wszystkiego z każdej strony i przewidzieć wszystkich aspektów życia. W zestawie zagadnień są więc zawsze jakieś luki, sprawy niejasne i nie ujęte w zdania, których odkrycie może wyjść od razu lub w przyszłości. Czas niesie bowiem nowe zjawiska, które stwarzają kolejne problemy oraz zadania do rozstrzygnięcia. Prawo jest więc stale modyfikowane i udoskonalane, pozostając jednak zawsze dziełem człowieka. Z tego ostatniego powodu prawo nie może sobie bezdusznie podporządkowywać ludzi, podobnie jak glina nie może rządzić rzeźbiarzem. Logiczność wywodu wydaje się bezdyskusyjna, a jednak człowiek ma ciągle problem z właściwym podejściem do ustanowionych przez siebie przepisów.  
Prawdą jest, że jakikolwiek zapis prawa pozostaje zawsze czymś ludzkim, wobec czego nie należy klękać i temu służyć w sposób ślepy czy tępy. Prawo to narzędzie funkcjonowania. Z tego powodu prawo ma służyć człowiekowi. Żyjąc w społeczeństwie i będąc objętym prawem danej wspólnoty, człowiek ma możliwość, a nawet obowiązek pochylić się nad ustawami prawa, poznać je, przemyśleć i spożytkować do właściwej egzystencji, uznając pracę autorów owych tekstów. Szkoda, że w swej naturze zdolnej do przebiegłości i zła, niejednokrotnie człowiek omija prawo, łamie je bądź wykorzystuje dla własnych, nieetycznych korzyści i celów.  
Przestrzeganie prawa winno zawsze służyć dobru człowieka, jego poczuciu bezpieczeństwa oraz pomagać strzec i zachować szacunek i godność ludzką. Prawo nie może topornie, terroryzująco i bezwzględnie panować nad społeczeństwem, ani je niszczyć, skrzywiać czy wypaczać jego członków. Nade wszystko prawo nie powinno zamykać drogę do Chrystusowego oddania bliźnim.
W życiu pojawiają się nieustannie sytuacje, które wymagają użycia rozumu, roztropności i rozeznania jak postąpić, by było to najbliższe myśli chrześcijańskiej. Nie zawsze bowiem prawo daje dostateczną na to odpowiedź. Niekiedy wręcz kłóci się z miłością Boga i bliźniego pozwalając na rzeczy niegodne. Dlatego więc ze wszech miar cenną staje się dbałość o wrażliwość, dojrzałość i mądrość własnego sumienia i serca, które zdolne są przejść ponad prawem ludzkim i rozpoznać właściwą drogę myślenia i postępowania. Biblijnymi przykładami takiego zachowania jest np. historia uzdrowienia dokonana przez Jezusa w szabat wobec mężczyzny, który miał uschłą rękę (Mk 3,1−6; Łk 6,6−11; Mt 12,9−14), sytuacja łuskania kłosów w szabat przez uczniów Jezusa (Łk 6,1−5; Mt 12,1−8), historia uzdrowienia w szabat kobiety chorej od 18 lat na kręgosłup (Łk 13,10−17), miłosierdzie okazane kobiecie przyłapanej na cudzołóstwie (J 8,1−11), rozmowa z Samarytanką, która miała pięciu mężów i pozostawała w nieformalnym związku z szóstym mężczyzną (J 4,1−42). Wszelkie tego typu działania ze strony Syna Maryi czy dobro Jego uczniów „łamiące” prawo Mojżeszowe, miały na celu realizację i wprowadzanie w czyn Bożego przykazania miłości bliźniego (Mt 22,34−40), o czym również opowiada poniższa historia:      
Pewnego razu w Scetis postanowiono, że przez cały czas w Wielki Tydzień będzie obowiązywał ścisły post. Jednakże właśnie w Wielkim Tygodniu z Egiptu przybyło kilku braci, by odwiedzić Abba Mojżesza, który przygotował dla gości skromny posiłek. Widząc dym, sąsiedzi powiedzieli do duchownego, który opiekował się miejscowym kościołem: „Zobacz, Mojżesz złamał regułę i gotuje strawę w swojej chacie”. Duchowny powiedział: „Kiedy wyjdzie, pomówimy z nim”. Kiedy nadszedł szabat, duchowni, którzy znali cnotliwe życie Abba Mojżesza, powiedzieli do niego w obecności wszystkich: „Och, Abba Mojżesz, złamałeś ludzkie przykazanie, ale zachowałeś przykazania Boga”.[1]


[1] Mądrość pustyni. Sentencje Ojców Pustyni, wybór i il. Y. Nomura, wstęp i epilog J. M. Nouwen, Wyd. Misjonarzy Klaretynów, Palabra, Warszawa 2003, s. 9.