Teologia moralna szczegółowa - cz.4.

1.      Wezwanie imienia Bożego jako akt religijny:

a)     wyznanie wiary i modlitwa – na co dzień, zwyczajnie wzywamy imię Boże.

b)     błogosławieństwo – ufne wymawianie imienia Bożego, np. Szczęść Boże.

c)     zaklinanie sakralne (poprzysięganie) – np. „Na miłość Boską!”

Wymawiane, aby skłonić kogoś do uczynienia lub zaniechania czegoś. Nie obraża to Boga, gdy są spełnione 3 warunki:

- zaklinający mówi szczerze i poważnie prawdę,

- nie nakłania do zła,

- ma ważną przyczynę.

d)     błagalna modlitwa Kościoła

Tu prosi się Boga (nie zaklina) przez mękę, rany i śmierć krzyżową Jezusa.

e)      egzorcyzmy

Są to zaklinania w sensie ścisłym, praktykowane przez Kościół w odniesieniu do mocy zła. Zaklinanie imperatywne. Władza kapłanów nie jest absolutna, stąd odwołują się do mocy Bożej i władzy Chrystusa nad stanem piekła (przy pomocy formuł egzorcyzmów).

2.      Wykroczenia w zakresie szacunku wobec SACRUM:

a)     Lekkomyślne wymawianie Imienia Bożego

Bez szacunku, tzw. przerywnikowe, wykrzyknikowe, jałowe zwroty językowe w sytuacjach skrajnych emocji. Słowa same w sobie nie są ciężkim grzechem, ale trzeba uważać na uczucia gniewu i nienawiści im towarzyszące.

b)     Przekleństwa (złorzeczenia)

Upokarzanie innych, okazywanie wzgardy i bluźnierstwa. To grzech języka. Dwa elementy: złe słowo warunkuje zły skutek + nieszczęście w przyszłości. Przekleństwo jest życzeniem bliźniemu nieszczęścia doczesnego lub wiecznego. Wzywa się tu Boga lub zło = ciężki grzech. To przeciwieństwo modlitwy wstawienniczej.

c)     Krzywoprzysięstwo

To dobrowolne poparcie przysięgą religijną twierdzenia kłamliwego, powoływanie się na Boga jako na świadka kłamstwa. Słowa: „Jak Boga kocham” – to lżejsza forma wykroczenia.

Złamanie przysięgi w rzeczy ważnej – grzechem ciężkim.

Restytucja – naprawienie krzywdy spowodowanej niedotrzymaniem danego uroczyście słowa.

Nieszczere złożone przyrzeczenie pod przysięgą (pomimo złego sposobu), zobowiązuje do spełnienia obiecanego dobra.

W Nowym Testamencie Jezus nie przysięga, ale używa słowa: „Zaprawdę”. Mówi, by wystrzegać się przysięgi i być szczerym. 

d)     Bluźnierstwo (blasphemia)

Mowa, znak, postawa – ubliżające Bogu. To bezpośrednia, zamierzona zniewaga osób lub rzeczy świętych. Przeciwieństwo adoracji i uwielbienia. Jeśli wypływa z wewnętrznej nienawiści Boga - grzech ciężki.

Świadome urąganie Bogu – bluźnierstwo sataniczne.

Teologia moralna szczegółowa - cz.3.

1. Grzechy przeciw wierze w świetle teologii moralnej Kościoła katolickiego:

1. Niewiara (ateizm)

Pogląd zaprzeczający istnieniu Boga.

Ateizm nie zawsze jest zawiniony (nie zawsze wynika ze złej woli). Sobór Watykański II nie potępia ateizmu, ale nad nim boleje. Nie wyklucza nawet możliwości zbawienia tych, którzy bez własnej winy nie doszli do poznania Boga, a w życiu kierują się zasadami moralnymi wpisanymi w ich sumieniu.

Niewiara to nie to samo, co brak wiary. Niewiara, to odrzucenie Boga, po Jego poznaniu. Według teologii moralnej Kościoła katolickiego to jeden z najcięższych grzechów. Cięższy jest tylko grzech nienawiści skierowany wprost i bezpośrednio do Boga.

2. Agnostycyzm

To przekonanie i teoria głosząca, że niczego nie można poznać. Odrzucenie poznawalności bytów niematerialnych. Rozumowe poznanie Boga jest więc niemożliwe (nawet z rzeczy stworzonych). Agnostyk nie wyklucza jednak irracjonalnej „wiary” (religia wyłącznie sprawą wyobrażeń i uczuć).

3. Odstępstwo

To apostazja. Postawa chrześcijanina, który całkowicie porzuca wiarę, choć ją poznał i przez jakiś czas wyznawał. Stał się ateistą lub przystąpił do niechrześcijańskiej religii (judaizm, mahometanizm). Według teologii moralnej Kościoła katolickiego to bardzo poważne wykroczenie moralne i grzech.

4. Herezja

Uporczywe odrzucanie pewnych prawd wiary objawionych przez Boga i podawanych do wierzenia przez Kościół. To błąd rozmyślny i świadomie podtrzymywany. Heretyk nie liczy się z autorytetem nauczycielskim Kościoła. Według teologii moralnej Kościoła katolickiego to grzech w całym rodzaju ciężki.

5. Schizma

Odszczepieństwo od wspólnoty życia chrześcijańskiego wraz z uchylaniem się od posłuszeństwa wobec Stolicy Apostolskiej. Jeśli schizma jest świadoma i dobrowolna to jest to grzech ciężki.

6. Wątpliwość

Pozytywne wątpienie o prawdzie objawionej. Trudności poznawcze nie są z tym równoznaczne. Dobrowolne wątpienie w wierze jest bliskie apostazji i herezji. Według teologii moralnej Kościoła katolickiego jest to zawsze grzech ciężki.

Grzechy przeciw nadziei w świetle teologii moralnej Kościoła katolickiego:

1. Desperacja (rozpacz)

Wykluczenie możliwości zbawienia i brak korzystania ze środków prowadzących duszę do chwały wiecznej (grzech ciężki).

2. Presumpcja

Praesumptio (zbytnia ufność) zuchwałe przekonanie o pewnym zbawieniu + równoczesne wykluczenie osobistego udziału i brak pełnienia woli Bożej.

Rodzaje presumpcji:

- pelagiańska (zarozumiała przekonanie o własnej cnotliwości),

- typu luterańskiego (brak współpracy z łaską, wszystko zależy od Boga),

- bluźniercze grzeszenie („Bóg i tak musi grzechy odpuścić”),

Każda presumpcja to grzech ciężki.

3. Acedia (nuda egzystencjalna)

Niechęć duszy względem dobra wymagającego jakiegoś wysiłku. Wyrzeczenie się dobra ostatecznego, życia sakramentalnego, przeciwdziałanie łasce Bożej, brak odwagi do dobra, małoduszność, ucieczka w rozkosze, by zagłuszyć wyrzuty sumienia. Grzech ciężki.

Skutek lenistwa duchowego – grzech przeciw własnemu człowieczeństwu i wada główna.

Grzechy przeciw miłości:

1. Nienawiść Boga

Nienawiść dlatego tylko, że Bóg jest Bogiem (np. bezpośrednia, w idolatrii, skierowana na Jezusa lub Jego uczniów). Najgorzej, gdy ktoś pozna Boga i Go znienawidzi przez błąd w poznaniu i nie dopuszczanie korekty.

2. Brak należnej miłości Boga.

Teologia moralna szczegółowa - cz.2.

1. Grzechy przeciw religijności (bałwochwalstwo, zabobon, grzechy przewidywania przyszłości i zabiegi magiczne, bezbożność):

1. Bałwochwalstwo (idolatria)

Bałwochwalstwo – boska cześć oddawana figurkom bożków.

Mamona – to nie tylko pieniądz, ale wszystko to, do czego się człowiek przywiązuje, co osłabia jego ufność wobec Chrystusa jako Pana. Nawet maleńka szczelinka pozostawiona w sercu pociąga za sobą niechybne rozdarcie: jeżeli daję Bogu tylko część duszy, na pastwę cierpienia daję całe serce.

Jedyną miarą miłości jest miłować bez miary.

Formy bałwochwalstwa według św. Pawła: rozpusta, nieczystość, lubieżność, zła żądza, chciwość (Kol 3,5) + brzuch bogiem (Flp 3,9).

Współczesne formy bałwochwalstwa:

- te, które wymienia św. Paweł,

- wypaczony kult obrazów, figurek (magia),

- nadawanie wartości absolutnej stworzeniom,

- formy prostackie: przemoc, siła, władza, pieniądz, sukces, przyjemność, seks, kapitał, mit klasy, kult instytucji, kult sprawności fizycznej, politycznej, piękności, prawo bogiem,

- kult rozumu, postęp, kult ludzi, deifikacja człowieka (przy detronizacji Boga człowiek stawia się w Jego miejsce),

- satanizm (to postawa moralna, bunt wobec Boga – najcięższy grzech jaki człowiek może popełnić);

2. Zabobon

Zabobony – wypaczone postawy religijne, praktyki polegające na wierze w skuteczność znaków zewnętrznych, „wynaturzony przerost religijności” (KKK).

Przykłady:

- połykanie obrazków ku czci świętych (brak należytych proporcji),

- czczenie nieautentycznych relikwii i wymyślonych cudów (kult bezpodstawny),

- nabożeństwo do włosów Jezusa; Jego świętej wysokości (kult niesensowny),

- niezdrowa, fałszywa dewocja,

- kult nierozsądny,

- kult niewłaściwy (formy makabryczne);

3. Grzechy przewidywania przyszłości i zabiegi magiczne

- wróżbiarstwo

Zabiegi, które stawiają Boga w Jego służebnej roli wobec człowieka. Tymczasem Bóg działa kiedy chce i jak chce. Przychodzi człowiekowi z pomocą w wypadku rzeczywistej potrzeby (czasem uchyla rąbek tajemnicy, ale tylko pod wpływem modlitwy, a nie czynności magicznych).

Współczesne formy wróżb:

- lanie wosku,

- wróżenie z kart (kabalistyka),

- ze snu,

- wróżenie z układu gwiazd (astrologia),

- horoskopy;

Pozory wróżbiarstwa:

- wróżenie z rąk,

- z wyrazu twarzy.

"Wróżenie" z wyglądu pisma to sztuka! Jest to złe wówczas, gdy doszukujemy się przyszłych losów badanego, bo człowiek nie jest zdeterminowany jako istota wolna.

Ocena moralna:

- wróżby to oszustwo wróżbiarzy,

- niebezpieczeństwo (szukanie odpowiedzi w złym).

Grzech nie jest ciężki, gdy oddający się tym praktykom ma małą inteligencję, jest ignorantem, bawi się (zabawia).

- nekromancja i spirytyzm

Nekromancja – wywoływanie duchów ludzi zmarłych przy zastosowaniu pewnych zaklęć, by otrzymać od nich wiedzę o przyszłości.

Dziś spirytyzm to kontaktowanie się z rzekomym światem duchów, by odkryć przyszłość.

1847 – pierwszy seans spirytystyczny w USA.

1852 – pierwszy kongres spirytystów.

Medium – łącznik z duchami. Komunikacja jest przez stuki i znaki. Inne objawy: samoistne poruszanie się przedmiotów, lewitacje, zjawy.

Warunki: mrok, skupienie woli i myśli medium.

Niektórych zaobserwowanych zjawisk nie da się wytłumaczyć przy obecnym stanie wiedzy.

Kościół nie zabiera głosu twierdząc, że to nie jego kompetencja.

Kościół zabrania uczestniczy, nawet w sposób bierny.

Staje w obronie zdrowia duchowego wiernych.

Spirytyzm – wykroczenie z natury ciężko grzeszne. Nie zabronione jest tylko badanie tych zjawisk przez ludzi zajmujących się nimi dla celów naukowych.

- magia (czary)

Magia czarna = czarnoksięstwo. Ma miejsce faktyczne zwrócenie się do zła. To akty płynące z bojaźni przed mocą złą, stanowią formę wykorzystania złej mocy dla własnych celów.

Zdaniem Kościoła wpływ zła na sprawy tego świata jest ograniczony. Ważne jest nastawienie wewnętrzne podejmującego zabiegi magiczne. Stąd niezawiniona ignorancja może uwolnić od winy. Jest natomiast ciężki grzech, gdy człowiek odwołuje się do zła i pragnie jego mocy.

- przesądy

Postaci przesądów: gusła, talizmany, amulety, znachorstwo. 

Przykłady:

- zły omen,

- feralna trzynastka,

- kot przebiegający drogę,

- odpukać w niemalowane.

O ciężkości wykroczenia decyduje powaga przedmiotu.

4. Bezbożność

- kuszenie Pana Boga

To domaganie się znaku szydząc z Boga.

- świętokradztwo

Wyróżnia się świętokradztwo:

1. osobowe

- znieważanie osób poświęconych Bogu (słowne, fizyczne),

2. rzeczowe

- profanacja, zbezczeszczenie przedmiotów sakralnych (relikwii, krzyża, obrazów, Eucharystii),

3. profanację miejsc świętych (kościołów, kaplic, cmentarzy).

Jest to z natury ciężko grzeszne.

- symonia

To traktowanie rzeczy świętych jako przedmiot zysku. Świętokupstwo. Handlowanie rzeczami świętymi. Człowiek chce wykorzystać rzeczy święte dla zdobycia korzyści materialnych.

- sekty

Np. młodzi zabrani rodzinie i wykorzystani finansowo. Niebezpieczeństwo indoktrynacji (wpajania idei i doktryn aż do prania mózgów).

- masoneria

Ruch antyreligijny i wywrotowy wobec państwa. Według Kongregacji Doktryny Wiary z 1983 r. jest zakaz należenia. Motyw: niemożność pogodzenia między uczestnictwem a wiarą.

Masoneria grupuje się wokół systemu idei i symboli. Ma ducha antyreligijnego i antyklerykalnego. Członkowie mają obowiązek sekretu (pozbawia się ich odpowiedzialności). Loże masońskie są kaplicami ideologicznymi, anty-Kościołami.

Wierni, którzy należą do masonerii są w stanie grzechu ciężkiego (mają zakaz przystępowania do Komunii świętej).

Teologia moralna szczegółowa - cz.1.

1. Cnota religijności – definicja, wezwanie, akty religijności

Człowiek jest istotą religijną z natury. Posiada wolną wolę i rozum, ciało i duszę. Dusza stanowi czynnik boski w człowieku, dzięki któremu może on otworzyć się na Boga i na rzeczywistość transcendentną. Człowiek jest więc istotą transcendentną.

Cnota religijności to nadprzyrodzona zdolność dana człowiekowi do prowadzenia dialogu z Bogiem.

Religijność = rozum, wola i uczucia.

Wewnętrzne usposobienie (w postaci dialogu człowieka z Bogiem), do jakiego uzdalnia wiara, jest rdzeniem moralnej cnoty pobożności.

Człowiek jest wezwany, zaproszony do postawy głębokiej czci wobec Boga w aktach kultu.

Do aktów religijności zaliczamy:

1. Adorację

Z adoracji wynika dziękczynienie, podziw dla Boga, kontemplacja Jego piękności, modlitwa o przyjęcie Jego Królestwa i spełnienie się Jego Woli.

2. Modlitwę

- prośby (błagalną),

- dziękczynną,

- pokutną,

- modlitwę Kościoła (liturgia godzin - brewiarz),

Modlitwa jest wzniesieniem duszy do Boga (jak powiedział św. Jan Damasceński). Modlitwa jest oddechem duszy.

Prośby godziwe: o zbawienie (można o nie prosić w sposób bezwzględny). O inne dobra prosimy Boga warunkowo (o ile nie przeszkodzą w drodze do zbawienia).

Należy modlić się w duchu Jezusa (według Jego świętej woli), wytrwale, w postawie pełnej szacunku, pokornie, zdając się na Wolę Bożą, ufnie.

Wdzięczność jest zarazem modlitwą, jak i postawą.

Modlitwa pokutna jest ekspiacyjna, przebłagalna.

Modlitwa jest środkiem nawrócenia do Pana. Nawrócenie (metanoia) to proces dynamiczny.

Liturgia godzin (liturgia uświęcania czasu) to modlitwa, aby wszystkie pory dnia i nocy uświęcić przez uwielbienie Boga.

3. Ofiarę

Ofiara – bezinteresowny dar. Jest też ponoszenie ofiary w razie np. wypadku.

Bóg nie potrzebuje darów w tym sensie, jak my sobie je składamy. One nie są Mu przydatne. Przez składanie Mu darów chcemy tylko Bogu okazać kult, uwielbienie, dziękczynienie i przebłaganie. Składanie daru ma sens symboliczny. 

Rodzaje sensu sakralnego ofiary:

- szeroki: wszystkiemu w życiu można nadać wartość ofiary i złożyć to Bogu,

- wąski: to akty bezpośrednie samej cnoty religijności (każda czynność religijna),

- ścisły: akty oficjalne o charakterze społecznym i uroczystym.

Wszystkie liczne ofiary Starego Testamentu miały przygotować ludzkość na najwyższą, najważniejszą, Najświętszą Ofiarę Jezusa Chrystusa. Całe Jego życie można uznać za doskonały dar ofiarny.

Ofiara z życia to ofiara w sensie ścisłym.

Cechy ofiary Jezusa:

- jedyna,

- najdoskonalsza,

- najwyższa,

- prawdziwa,

To też Ofiara nadal składana, Eucharystyczna – jako przypomnienie, uobecnienie Ofiary Krzyżowej.

4. Śluby (przyrzeczenia)

Ślub to ścisłe zobowiązanie w stosunku do Boga.

Warunki ważności ślubu:

- ślubujący ślubuje w sposób rozważny to, co od niego zależy,

- ślub ma charakter czegoś dobrego,

- jest czynnością dobrowolną (przemyślaną decyzją),

- jest czynnością świadomą.

Sens praktyki ślubowania:

Ślub jest wyrazem i afirmacją wolności przez oddanie się miłości. Jest wyrazem uwielbienia Boga, objawem pobożnej żarliwości, a jednocześnie stwierdzeniem żywej wiary i wspaniałomyślnej miłości ku Bogu.

Rodzaje ślubów:

- osobowe i rzeczowe,

- jednorazowe, czasowe i wieczyste,

- bezwarunkowe i warunkowe,

- prywatne i publiczne.

Niedotrzymanie ślubu publicznego jest grzechem ciężkim.

Ustanie zobowiązania (ślubu):

- przyczyny wewnętrzne (np. śmierć współmałżonka),

- przyczyny zewnętrzne: akty jurysdykcyjne władzy (dyspensa, unieważnienie, zawieszenie).

Bajka pt. "Grysia"

W pewnym bardzo dalekim kraju żyły pomarańczowe wiewiórki. Mieszkały na drzewach w pięknym lesie. Nie było tam sklepów ani galerii. Nie było telewizorów ani telefonów komórkowych.

Wśród drzew żyła pewna złocista wiewióreczka o imieniu Grysia, która była bardzo niegrzeczna. Któregoś dnia pobiegła do lasu nie mówiąc nic swojej mamie. Tam biegając po drzewach znalazła mnóstwo orzechów, które bardzo lubiła. Zaczęła je więc jeść ze smakiem. Wtem spotkała swego kolegę Kacpra, który również chciał posilić się orzeszkami. Na to Grysia krzyknęła:

- Nie możesz. To moje drzewo! Idź do innego i tam poszukaj sobie orzeszków!

Kacper posmutniał i oddalił się w drugą stronę. Tymczasem Grysia tak dużo zjadła orzeszków, że wkrótce zaczął ją bardzo boleć brzuch. Rzewnie płacząc pomyślała o swojej mamie:

- Oj, jak mnie boli brzuszek. Mamusiu, proszę pomóż mi. Już będę grzeczna, tylko zrób coś, by przestał mnie boleć brzuch.

Jej płacz usłyszał Kacper. Szybko przybiegł, a spostrzegłszy co się stało, rzekł:

- Wejdź na mój grzbiet. Zaniosę cię do domu.

Kiedy przybyli do mamy, mądra wiewiórka od razu zaparzyła gorącą herbatę i pielęgnowała swą córkę. Po paru godzinach Grysia poczuła się dobrze i zasnęła. Kiedy się obudziła powiedziała:

- Kochana mamo, dziękuję ci. Ty zawsze mi pomagasz. Byłam taka niedobra dla Kacpra. Muszę się zmienić. Chcę być dobrą, taką jak ty i Kacper.

Bajka pt. "Felek i Farfarelli"

Mały wróbelek Felek bardzo lubił ćwierkać. Pewnego dnia spotkał skowronka o imieniu Farfarelli, który śpiewał piękniej niż on. Zasłuchany marzył, by nauczyć się śpiewać. W końcu zapytał ptaszka:

- Powiedz mi proszę, Farfarelli, jak ty to robisz, że tak pięknie umiesz śpiewać? Ja wciąż próbuję i mi się nie udaje.

- Miły Felku, ja mam głos szkolony. Zapisałem się do szkoły, czytałem książki i uczyłem się pilnie codziennie ćwicząc różne piosenki. Dlatego dzisiaj mogę śpiewać nie męcząc gardziołka.

- Ojej, to ja też pójdę do szkoły! Kupię sobie książki i zacznę się uczyć. Może kiedyś zaśpiewam tak, jak ty?

Jak postanowił wróbelek, tak zrobił. Zapisał się do szkoły śpiewu, kupił podręczniki i zaczął regularnie ćwiczyć. Po paru miesiącach znów spotkał skowronka i powiedział:

- Miałeś rację, Farfarelli. Trzeba chodzić do szkoły, czytać książki, poznać nuty i codziennie ćwiczyć. Dziś ćwierkam już czysto, choć mój głosik jest inny niż twój. Wiem jednak, że każdy ptaszek ma swój głos i nie może być inaczej. Dziękuję ci, że powiedziałeś mi jak się rozwinąć. W szkole nauczyłem się też różnych języków. Mogę śpiewać i podróżować po całym świecie.

Tak oto mały wróbelek zaczął swą muzyczną przygodę śpiewając codziennie niestrudzenie. I już nie zazdrościł skowronkowi, że ma piękny głosik, bo polubił swój własny.